Leiðbeiningar um greinargerð vegna umsóknar um greiðsluaðlögun
Þegar sótt er um greiðsluaðlögun þarf að fylgja umsókninni ítarleg greinargerð um aðstæður umsækjenda. Vel samin greinargerð, sem lýsir stöðu umsækjenda í dag og hversvegna staðan er eins og hún er, studd með nauðsynlegum fylgigögnum, flýtir vinnslu mála hjá umboðsmanni skuldara. Því er mikilvægt að vanda til verks og fylgja þessum leiðbeiningum eftir því sem kostur er. Umsækjandi, maki umsækjanda og aðrir heimilismenn þurfa einnig að gefa neðangreindar upplýsingar. Upplýsingarnar þarf að staðfesta með gögnum eftir því sem kostur er.
1. Um umsækjanda/fjölskyldu og heimilishagi
Í greinargerðinni þarf að segja frá fjölskylduhögum, hvar umsækjandi býr og hve margir búa á heimilinu, þ.e. börn og eftir atvikum foreldrar eða skyldmenni sem búa sem hjá umsækjanda.
Dæmi:
„Við hjónin búum í 120 fm. 4ra herbergja leiguíbúð og eigum saman 2 börn, 11 ára dreng og 9 ára dóttur. Að auki er hann með sameiginlega forsjá með 14 ára dreng af fyrra hjónabandi sem dvelur aðra hvora viku hjá okkur.“
„Ég er einstæð móðir tveggja barna, 7 og 5 ára sem búa að staðaldri hjá mér en fara aðra hvora helgi til föður síns. Móðir mín býr einnig með okkur. Við búum í 4ra herbergja íbúð sem við móðir mín eigum saman.“
„Við eigum tvo stráka, 19 og 20 ára sem eru báðir í framhaldsskóla og búa ennþá heima.“
2. Málsatvik/forsaga/ástæða greiðsluerfiðleika
Í greinargerðinni þarf að útskýra vel og ítarlega hvað valdið hefur skuldastöðunni og hvers vegna umsækjandi telur sér ekki fært að standa að fullu í skilum með skuldbindingar sínar. Allar upplýsingar sem settar eru inn í greinargerðina verða að vera skýrar og með tímasetningu.
Dæmi:
„Í janúar 2007 keyptum við lóð til að byggja okkur hús í Mosfellsbæ. Fyrir áttum við litla kjallaraíbúð sem var orðin of lítil fyrir fjölskylduna. Í október 2008 vorum við komin með tæplega fokhelt hús sem var fjármagnað með framkvæmdaláni í erlendri mynt sem hækkaði mikið eftir fall bankanna. Við gátum hvorki selt litlu íbúðina, sem við búum ennþá í, né klárað húsið. Bankinn yfirtók húsið upp í framkvæmdalánið í desember 2009 en eftir stendur veruleg upphæð sem við getum ekki greitt af og önnur vanskil farin að hlaðast upp. Greiðslugeta okkar minnkaði einnig í kjölfar launalækkunar hjá Guðrúnu í mars 2010.“
a. Veikindi
Ef veikindi eru ástæða greiðsluerfiðleikanna þarf að gera grein fyrir því hvers eðlis veikindin eru og láta fylgja með vottorð frá lækni. Fram þarf að koma hvaða áhrif veikindi hafa á getu þína eða ykkar til að stunda vinnu. Einnig þarf að koma fram hvort líklegt er að veikindin séu langvarandi eða skammvinn.
Dæmi:
„Ég er leikskólastarfsmaður og í desember árið 2009 veiktist ég alvarlega og varð að hætta að vinna. Nú er ég á batavegi og læknar telja að ég geti snúið aftur út á vinnumarkað, líklega innan árs.“
„Ég starfaði sem sjómaður í 15 ár en árið 2004 lenti ég í slysi og var metinn með 80% varanlega örorku. Ég hef ekki getað unnið síðan og læknirinn minn telur ekki líklegt að ég eigi eftir að snúa út á vinnumarkaðinn aftur.“
b. Skilnaður/Sambúðarslit
Í sumum tilfellum má rekja greiðsluerfiðleika til skilnaðar eða sambúðarslita. Gera þarf grein fyrir hvaða skuldir má rekja að einhverju leyti til skilnaðar/sambúðarslita og leggja fram fjárskiptasamning sé hann til staðar.
Dæmi:
„Ég og maki minn slitum samvistum og skiptum búi í febrúar 2009. Við áttum saman skuldsetta íbúð sem við keyptum árið 2001 og bíl með erlendu láni sem maki minn yfirtók. Fyrst reyndum við að selja íbúðina en ekkert gekk. Til að liðka fyrir ákvað ég að yfirtaka íbúðina með þeim skuldum sem á henni hvíldu. Ég var í góðri vinnu á þessum tíma, sem ég hef nú misst og greiðslubyrðin er nú komin út fyrir mína greiðslugetu. Vanskil byrjuðu að hlaðast upp í sumar og enn selst íbúðin ekki.“
3. Eignir
Gera þarf grein fyrir öllum eignum umsækjanda, hvenær og hvernig þeirra var aflað og hvert áætlað verðmæti þeirra er í dag. Einnig þarf að gera fyrir þeim eignum sem hægt væri að selja.
Dæmi um lýsingu á eign:
"Eign: Kalkofnsvegur 1, eigandi er Jónína Jóhannsdóttir.
Verðmat: 25.000.000,- samkvæmt fasteignamati/meðfylgjandi mati löggilts fasteignasala/
Aðrar upplýsingar sem máli kunna að skipta varðandi eignina: Eignin er veðsett fyrir kr. 37.000.000,- og á henni hvíla þrjú fjárnám. Nánari upplýsingar má sjá í meðfylgjandi veðbókarvottorði.“
Annað dæmi um lýsingu á eign:
"Eign: Málverk eftir Tolla, (Himalaya)
Eigandi: Jón Jónsson
Verðmat: 5.200.000 samkvæmt meðfylgjandi matsgerð.
Aðrar upplýsingar: Verkið er í láni hjá ættingjum."
4. Skuldbindingar
Sundurliða þarf hverja skuldbindingu fyrir sig fjögur ár aftur í tímann. Mikilvægt er að útskýra hvenær til skuldbindingar var stofnað og í hvaða tilgangi, þá er mikilvægt að rekja skuldbreytingar og sameiningu lána ef við á. Gera skal grein fyrir hvenær vanskil hófust ef við á.
Dæmi:
„Í desember 2006 keypti ég 47 fm. íbúð á 10,5mkr. sem ég fjármagnaði með 80% láni. Að auki keypti ég bíl fyrir 1,3m á erlendu bílaláni í apríl 2007. Ég átti 1,8 milljón í sparifé og lagði það í útborgun á íbúðinni. Lánið var í íslenskum krónum og hefur hækkað meðan virði íbúðarinnar lækkaði. Greiðslubyrðin af lánunum varð of mikil og skuldir fóru að safnast fyrir. Í nóvember 2008 byrjuðu vanskilin að hlaðast upp og í janúar 2009 hækkaði ég yfirdráttinn minn til að greiða inná skuldirnar, sá yfirdráttur stóð í 2,5 m. þegar bankinn bauð mér að breyta honum í lán til 48 mánaða og móðir mín og systir gengu í ábyrgð. Það lán er nú í vanskilum síðan 1. apríl 2010. Að auki skulda ég 300 þús. á kreditkorti síðan í apríl 2009 sem er komið til innheimtu hjá lögfræðingi. Fjármögnunarfyrirtækið tók bílinn af mér í mars 2010 og uppgjör vegna eftirstöðvanna liggur ekki fyrir ennþá. Ég seldi íbúðina í sumar á yfirtöku lána en sit eftir með skuldir upp á 3 - 4 milljónir sem ég get ekki greitt.“
„Gjaldfallin skuld Jóns við Landsbankann að fjárhæð kr. 18.000.357.“
„Gjaldfallin skuld Jónínu við SP-fjármögnun að fjárhæð kr. 8.994.345.“
„Ógjaldfallin skuld Jónínu og Jóns við Íbúðalánasjóð að fjárhæð kr. 13.542.856. Afborgunarkjör: jafnar mánaðarlegar afborganir til 25 ára samkvæmt meðfylgjandi greiðsluáætlun. Verðtryggt og ber 4,5% vexti. Lánið er í frystingu og á meðan greiðum við mánaðarlega 57.000 kr.“
„Sjálfskuldarábyrgð okkar beggja til tryggingar láni sem Jóna Jónsdóttir fékk hjá SPRON 2003. Eftirstöðvar þess láns eru kr. 15.000.000 og samkvæmt skilmálum lánsins verður það gjaldfellt ef annar eða báðir ábyrgðarmenn leita nauðasamninga, greiðslustöðvunar, eða bú þeirra verður tekið til gjaldþrotaskipta.“
5. Tekjur
Gera þarf grein fyrir tekjum umsækjanda, hvort sem er af vinnu eða öðrum sökum. Lýsa þarf atvinnustöðu fyrr og nú, menntun og reynslu og upplýsa um af hvaða samningum eða öðru tekjurnar ráðast. Jafnframt þarf að gera grein fyrir því hvort horfur séu á að breytingar verði á tekjum eða atvinnuhögum. Ef þú eða þið hafið misst vinnuna þarf að koma fram hvenær það gerðist og hvernig framtíðarhorfurnar í atvinnumálum eru. Jafnframt skal greina frá því ef aðrir fjármunir en vinnutekjur verði til staðar til að greiða af skuldum, svo sem vegna sölu eigna eða fjárframlaga annarra. Gott er að fjalla um hverja tekjuuppsprettu fyrir sig.
Ef umsækjandi eða maki hyggur á nám þarf að gera grein fyrir því. Þá er æskilegt að gera grein fyrir hvaða nám er um að ræða og hversu langur tími er áætlaður í námið. Sömu upplýsingar þurfa að koma fram um maka ef einungis annað hjóna sækir um og ef við á aðra heimilismenn. Þessar upplýsingar eru nauðsynlegar svo hægt sé að meta framtíðarmöguleika til að afla tekna.
Dæmi:
Mánaðarlaun Jóns samkvæmt ráðningarsamningi eru kr. 357.538,-. Ráðningarsamningurinn er tímabundinn og gildir út árið 2011.
„Tekjur af útleigu Mýrarkórs 99 eru 125.000 kr. á mánuði, samkvæmt ótímabundnum leigusamningi. Leigjandinn hefur hinsvegar fengið að greiða 55.000 á mánuði allt þetta ár, vegna þess að hann missti vinnuna. Mismuninn, 70.000 kr., greiðir hann með því að útbúa skuldabréf í hverjum mánuði sem móðir hans er í sjálfsskuldarábyrgð fyrir. Þau bréf eru óverðtryggð með 4,5% vöxtum og skulu greiðast í einu lagi með áföllnum vöxtum, í síðasta lagi þrem árum eftir útgáfudag.“
„Vaxtabætur síðasta árs voru kr. 120.000, sem gera kr. 10.000 á mánuði.“
„Jóna er í vinnu í Noregi og sendir mér þá peninga sem hún er aflögufær um í hverjum mánuði. Síðustu fjóra mánuði hefur hún sent mér 7.500 norskar krónur í hverjum mánuði. Hún er með ráðningarsamning í Noregi, til reynslu, sem gildir til 1. mars 2010, en verður þá endurskoðaður.“
Hafir þú/þið eða aðrir heimilismenn orðið fyrir tekjuminnkun, t.d. vegna minnkaðs starfshlutfalls og minni yfirvinnu, þarf að taka það fram. Tilgreina þarf hvort tekjuminnkunin sé tímabundin eða til frambúðar.
Dæmi:
„Jón er húsasmiður og í febrúar 2009 lækkaði starfshlutfall hans úr 100% í 50% vinnu hjá fyrirtæki sem Jón hafði þá unnið hjá í 6 mánuði. Vinnuveitendur hans telja að þeir geti hækkað starfshlutfall Jóns í 100% með haustinu. Guðrún er hjúkrunarkona og vinnur í 100% stöðugildi á Landspítalanum.“
„Ég er arkitekt og í desember 2008 missti ég vinnuna eftir að hafa unnið hjá sama fyrirtæki í 10 ár. Fyrirtækið hætti starfsemi og ég hef leitað að fullri vinnu annarsstaðar án árangurs. Sem stendur er ég að vinna að tímabundnu þriggja mánaða verkefni skv. samningi og mun klára það verkefni fyrir 1. október 2010.“
„Móðir mín, Ingibjörg, sem býr hjá okkur er öryrki og tekjur hennar koma frá Tryggingastofnun ríkisins.“
6. Rekstur fyrirtækja/eigin atvinnurekstur
Gera þarf grein fyrir því hvort umsækjandi hafi borið ótakmarkaða ábyrgð á atvinnustarfssemi, einn eða í félagi við aðra, og ef svo er, hve stór hluti skulda hans stafi frá atvinnurekstrinum.
Mikilvægt er að gera grein fyrir í hverskonar formi atvinnureksturinn var/er, hvort um rekstur á eigin kennitölu eða hvort um félag var/er að ræða og þá hverskonar félagaform. Ef einhverjar skuldir eru tilkomnar vegna atvinnurekstrar þarf að gera grein fyrir þeim sérstaklega þ.e. tilurð og stöðu. Einnig þarf að gera sérstaklega grein fyrir ábyrgðarskuldbindingum sem umsækjandi kann að hafa tekist á hendur vegna atvinnurekstrar.
Dæmi:
„Í janúar 2004 ákvað ég að söðla um og hætti í vinnunni til að vinna sjálfstætt. Reksturinn var á minni eigin kennitölu. Þrátt fyrir mikla vinnu gekk það ekki sem skyldi. Ég skilaði því inn virðisaukanúmerinu mínu og hætti starfseminni í janúar 2008. Ég er enn að borga af lánum sem ég tók í tengslum við reksturinn en lokagreiðslan er núna um áramótin.“
„Í desember 2005 gekk ég í persónulega ábyrgð fyrir 10m.kr. láni fyrir hlutafélag sem var að hluta til í minni eigu. Fyrirtækið gekk vel til að byrja með en nú er það farið í þrot og búið að leggja niður alla starfsemi. Ég átti 30% hlut í fyrirtækinu og tapaði honum. Ég sit upp með ábyrgð af láninu sem fór í vanskil í janúar 2009. Lánið er komið í innheimtu hjá lögfræðingi.“
„Ég hef aldrei borið ótakmarkaða ábyrgð á atvinnustarfssemi.“
„Ég bar ótakmarka ábyrgð á atvinnustarfssemi frá 1991 til 1997. Ég varð mjög skuldsett vegna þess en lauk við að greiða þær skuldir í janúar 2008.“
7. Riftanlegar ráðstafanir
Ráðstafanir sem kynnu að vera riftanlegar við gjaldþrotaskipti á búi umsækjanda.
Dæmi:
„Í janúar seldi ég Þorgeiri Hávarðssyni öll hlutabréf í einkahlutafélagi mínu, 792 ehf., fyrir 5.000.000 kr.“
„Í febrúar skráðum við hjónin íbúðina okkar á nafn sonar okkar, sem er nú þinglýstur eigandi hennar, gegn því að við mættum búa í henni endurgjaldslaust til æviloka.“
„Í mars greiddi ég að fullu upp lánið sem foreldrar mínir voru ábyrgðarmenn fyrir.“
8. Ábyrgðarskuldbindingar/ Ábyrgðarmenn og samskuldarar
Gera þarf grein fyrir því hverjir eru ábyrgðarmenn umsækjanda, samskuldarar, eða hafa veitt veð fyrir skuldum umsækjanda og hvort umsækjandi beri sjálfur ábyrgð á skuldbindingum annarra.
Dæmi:
„Í september 2006 skrifaði ég upp á 2m.kr. bankalán fyrir mág minn og systur vegna þess að þau voru að kaupa lóð til byggja sér hús. Húsið var tæplega fokhelt þegar hrunið varð og nú eru þau orðin eignalaus og farin til Noregs að vinna. Ég sit upp með ábyrgð á því sem eftir er af láninu sem fór í vanskil í janúar 2009 því ég hef ekki getað greitt af því, frekar en þau. Lánið er komið til innheimtu hjá lögfræðingi.“
„Ég og sambýlismaður minn erum samskuldarar á láninu frá Íslandsbanka.“
„Ég hef veitt veð í íbúðinni minni til tryggingar láni sem fyrrverandi sambýlismaður minn tók til að kaupa hús í Danmörku.“
„Við hjónin fengum vinafólk okkar, X og Y, til að vera ábyrgðarmenn á láni sem við fengum hjá Pétri Péturssyni í janúar 2010.“
9. Framtíðarsýn
Æskilegt er að umsækjandi geri grein fyrir því hvernig hann sér fyrir sér nánustu framtíð, hvað varðar menntun, atvinnu, heimilis-og fjölskylduaðstæður.
Dæmi:
„Ég sé fyrir mér að þegar ég hef lokið námi mínu, sem að óbreyttu tekur tvö ár til viðbótar, aukist líkurnar á því að ég fái vinnu sem gefur mér hærri tekjur.“
„Í dag búa 3 börn okkar hjá okkur, tvö þeirra hinsvegar komin yfir tvítugt og má því gera ráð fyrir að þau komi til með að flytja að heiman.“