Skyldur og réttindi í greiðsluskjóli

Samkvæmt lögum um greiðsluaðlögun einstaklinga eru lagðar skyldur á bæði kröfuhafa og umsækjendur á meðan frestun greiðslna stendur yfir. Vakin skal athygli á því að ef umsækjendur uppfylla ekki skyldur sínar meðan á frestun greiðslna varir getur það leitt til þess að samningur um greiðsluaðlögun komist ekki á (sjá niðurfelling greiðsluaðlögunarumleitana).

Embættið tilkynnir með bréfi þeim kröfuhöfum sem vitað er um, ábyrgðarmönnum og samskuldurum skuldara, að umsókn um greiðsluaðlögun hafi verið samþykkt og frestun greiðslna sé hafin.

Frestun greiðslna varir þar til samningur um greiðsluaðlögun tekur gildi eða greiðsluaðlögunarmáli lýkur með öðrum hætti. Hér að neðan má finna allar upplýsingar um skyldur skuldara og kröfuhafa á meðan frestun greiðslna varir.


Skyldur skuldara meðan á frestun greiðslna varir

Hvað þarf skuldari að gera í greiðsluskjóli:

  • Leggja til hliðar af launum og öðrum tekjum sínum það fé sem er umfram það sem skuldari þarf til framfærslu fyrir sig og fjölskyldu sína, sbr. útreiknaða greiðslugetu sem tilgreind er í ákvörðun um samþykkt umsóknar. Ef af einhverjum ástæðum forsendur útreiknings breytast, t.d. tekjur eða útgjöld, skal aðlaga greiðslugetu að breyttum forsendum og láta umsjónarmann vita um breytingarnar. Skuldari þarf að stofna eða velja ákveðinn bankareikning í þessum tilgangi.
  • Ef þörf er á, stofna nýjan bankareikning í samráði við bankastofnun ef bankareikningi með yfirdráttarheimild er lokað í kjölfar greiðsluskjóls. Ef það á við, þarf að tilkynna launagreiðanda um nýja reikninginn.
  • Ef þörf er á, sækja um fyrirframgreitt kreditkort þar sem öllum kreditkortum er lokað í kjölfar greiðsluskjóls.
  • Segja upp samningum um útgjöld í framtíðinni sem ekki tengjast vöru og þjónustu sem er nauðsynleg til lífsviðurværis eða eðlilegs heimilishalds.
  • Láta umsjónarmann strax vita ef einhverjar breytingar verða á högum skuldara, t.d. varðandi tekjur, útgjöld, lögheimili, fjölskyldustærð eða lögskilnað.

Skuldari er eindregið hvattur til að hafa strax samband við viðskiptabanka/kreditkortafyrirtæki og gera ráðstafanir varðandi launareikning og kreditkort.

Hvað má skuldari ekki gera í greiðsluskjóli:

  • Skuldari má ekki láta af hendi, selja eða veðsetja eignir og verðmæti sem gagnast geta kröfuhöfum sem greiðsla. Í þessu felst m.a. að skuldari má ekki endurgreiða lán frá ættingjum eða vinum eða aðstoða aðra fjárhagslega. Ef skuldari fær tilboð í eignir á meðan greiðsluskjól varir skal hann hafa samband við embættið og fá leiðbeiningar um næstu skref.
  • Skuldari má ekki stofna til nýrra skulda eða gera aðrar ráðstafanir sem gætu skaðað hagsmuni lánardrottna nema skuldbindingin sé nauðsynleg til að sjá skuldara og fjölskyldu hans farborða.

Hvað má skuldari greiða í greiðsluskjóli:

  • Það sem tengist daglegum rekstri heimilisins. Nota skal framfærsluviðmið umboðsmanns skuldara til viðmiðunar um hvað telst eðlilegur kostnaður miðað við fjölskyldustærð (viðmiðin eru birt á heimasíðunni).
  • Það sem tengist rekstri húsnæðis, s.s. kröfur vegna fasteignagjalda, hússjóðs, trygginga, hita, rafmagns og kostnað vegna símanotkunar. Ekki skal greiða eldri vanskil, heldur eingöngu kröfur sem falla á gjalddaga í greiðsluskjóli.
  • Öll opinber gjöld og meðlag. Ekki skal greiða eldri vanskil, heldur eingöngu kröfur sem falla á gjalddaga í greiðsluskjóli.
  • Kröfur sem falla til í greiðsluskjóli vegna framfærslu og nauðsynlegra útgjalda, t.d. tannlæknakostnaður, leikskólagjöld, krafa vegna viðgerðar á bifreið o. þ. h. Ekki skal greiða kröfur sem eru gjaldfallnar þegar greiðsluskjól hefst.

 

Vakin skal athygli á því að frestun greiðslna tekur ekki til krafna sem verða til eftir að umsókn um greiðsluaðlögun er samþykkt.

Hvað má skuldari ekki greiða í greiðsluskjóli:

  • Afborganir lána, t.d. fasteignalána, bílalána eða námslána sem skuldari hefur tekist á hendur áður en greiðsluskjól hófst. Ekkert er því greitt af slíkum lánum í greiðsluskjóli. Þetta á við hvort sem lán eru í skilum eða vanskilum.
  • Afborganir bílasamnings sem gerður var áður en greiðsluskjól hófst. Ekkert er því greitt af slíkum bílasamningi í greiðsluskjóli.
  • Yfirdráttarskuld sem var tilkomin áður en greiðsluskjól hófst.
  • Kreditkortareikningur sem féll á gjalddaga áður en greiðsluskjól hófst.
  • Meðlagsgreiðslur sem féllu á gjalddaga áður en greiðsluskjól hófst.
  • Afborganir námsláns sem féllu á gjalddaga áður en greiðsluskjól hófst.
  • Skattaskuldir sem voru gjaldfallnar áður en greiðsluskjól hófst.
  • Aðrar kröfur sem voru gjaldfallnar áður en greiðsluskjól hófst.

Embættið hvetur skuldara til að hafa ávallt samband við umsjónarmann ef hann er í vafa um hvað beri að greiða í greiðsluskjóli.

Skyldur kröfuhafa meðan á frestun greiðslna varir

Hvað má kröfuhafi ekki gera:

  • Krefjast eða taka við greiðslum á kröfum sínum.
  • Gjaldfella skuld samkvæmt samningsbundnum heimildum.
  • Gera fjárnám, kyrrsetningu eða löggeymslu í eigum skuldarans eða fá þær seldar nauðungarsölu.
  • Fá bú skuldarans tekið til gjaldþrotaskipta.
  • Krefja ábyrgðarmenn um greiðslu skulda eða ráðast í hvers konar aðgerðir til innheimtu kröfu.
  • Ráðast í hvers konar aðgerðir til innheimtu krafna sem tryggðar eru með lánsveði.
  • Neita að afhenda, gegn staðgreiðslu eða viðunandi tryggingum, vöru eða þjónustu sem skuldari þarf á að halda vegna framfærslu, vegna fyrri vanefnda. Þetta þýðir að kröfuhafi ætti t.d. að opna fyrir hita- og rafmagnsþjónustu, þrátt fyrir eldri skuld, ef áfallandi reikningar eru greiddir í greiðsluskjóli.

Hvað mun viðskiptabankinn/kröfuhafinn gera:

  • Loka öllum reikningum sem eru með yfirdráttarheimild.
  • Stofna, að beiðni skuldara, debetkort með takmörkuðum notkunareiginleikum.
  • Loka öllum kreditkortum nema fyrirframgreiddum plúskortum.
  • Hætta öllum innheimtuaðgerðum.
  • Hætta að senda greiðsluseðla (þess má geta að greiðsluseðlar geta í einhverjum tilfellum birst í netbanka).
  • Fella niður allar beingreiðslur/ sjálfvirkar skuldfærslur.
  • Gjaldfella fjölgreiðslur á kreditkortum.
  • Loka greiðsluþjónustu.

Meðferð krafna á meðan frestun greiðslna varir

Hækka kröfur í greiðsluskjóli?

  • Mismunandi meðferð er á kröfum eftir því um hvaða kröfuhafa er að ræða og hvort mál endar með samningi um greiðsluaðlögun.
  • Kröfuhafar hafa heimild til að láta kröfur sínar bera almenna vexti.
  • Ákveðnir kröfuhafar bæta afborgunum veðláns, sem safnast upp meðan frestun greiðslna varir, við höfuðstól þess þegar samningur um greiðsluaðlögun kemst á, t.d. Íbúðalánasjóður, Landsbankinn og Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins.
  • Ef greiðsluaðlögunarmáli lýkur án samnings, þá verða ógreiddar afborganir veðláns meðan frestun greiðslna stóð yfir, innheimtar.
  • Ákveðnir lögveðskröfuhafar reikna dráttarvexti vegna þess tíma sem frestun greiðslna stendur yfir, þar til vanskil eru uppgreidd (s.s. fasteigna- og hússjóðsgjöld).
  • Af ofangreindu leiðir að kröfur geta hækkað meðan frestun greiðslna varir.
  • Hægt er að fá nánari upplýsingar hjá umboðsmanni skuldara eða umsjónarmanni, hafi umsókn verið samþykkt.