Spurningar og svör

Spurning: Tökum sem dæmi húsfélag og það búa 18 manns í félaginu og það eru fjórir sem eru í greiðsluaðlögun. Málið er að hinir 4 borga ekki og aðrir í húsfélaginu eru að reyna að  fara í framkvæmdir. Ekki hafa borist húsgjöld svo það er lítið í sjóð. Málið er hvað er hægt að gera þegar fólk er í greiðsluaðlögun. Er málið að eigendur sem borga fara í mál við eigendur skuldar?

Svar: Þeir sem hafa sótt um greiðsluaðlögun og eru þar af leiðandi í greiðsluskjóli mega ekki greiða þá reikninga sem fallnir voru í gjalddaga þegar greiðsluskjólið hófst. Hins vegar ber þeim að greiða af hússjóðsgjöldum meðan á greiðsluskjólinu stendur. Þeir sem hafa sótt um greiðsluaðlögun mega almennt ekki skuldbinda sig frekar á meðan að frestun greiðslna stendur yfir. Hins vegar ber þeim að greiða allan kostnað vegna framkvæmda sem hafa verið samþykktar á löglega boðuðum húsfundi.

Vekja ber athygli á því að óheimilt er að fara í framkvæmdir á fjölbýlishúsum nema það hafi verið samþykkt á löglega boðuðum húsfundi. Rétt er að benda Húseigendafélagið, en starfsmenn þess búa yfir mikilli þekkingu og reynslu í málum sem varða fjöleignahús.

Spurning: Geta lögreglumenn farið í greiðsluaðlögun eða orðið gjaldþrota án þess að missa vinnuna? Eða er það þannig að ef þeir eru í vandræðum þá missa þeir allt?  Lögum samkvæmt getur gjaldþrota maður ekki orðið lögreglumaður en heldur hann vinnunni lendi hann í ofantöldu.

Svar: Lögreglumenn geta orðið gjaldþrota eða farið í greiðsluaðlögun án þess að missa vinnuna.

Samkvæmt leiðbeiningum ríkislögreglustjóra um stuðning við lögreglumenn í fjárhagsvanda, sem gefnar voru út haustið 2009, ber að skoða hvert mál fyrir sig við gjaldþrot lögreglumanna og meta eðli þeirra starfa sem lögreglumaðurinn sinnir.

Telji lögreglumaður í fjárhagsvanda sig fara með fjárreiður embættisins, svo sem sinna gjaldkerastörfum eða fara með prókúru, er mælt með því að viðkomandi ræði við sinn lögreglustjóra. Í framhaldi verði viðkomandi lögreglumanni boðið annað starf innan embættisins eða starfsskyldum hans verði breytt tímabundið, enda sé um að ræða gjaldþrot sem til er komið vegna „eðlilegra“ aðstæðna. Sjá meðfylgjandi leiðbeiningar um stuðning við lögreglumenn sem eru í fjárhagsvanda.

Spurning:  Eru til einhverjar lausnir fyrir þá sem eru ekki komnir í greiðsluvandræði en eru augljóslega á leið í þær?

Svar: Mikilvægt er að leita sér aðstoðar um leið og ljóst er að stefnir í greiðsluvandræði. Umboðsmaður skuldara bendir á að embættið veitir ókeypis fjármálaráðgjöf vegna greiðsluerfiðleika. Fyrsta skref er að koma til umboðsmanns skuldara, Kringlunni 1 á milli 9:00-16:00 og fá viðtal við ráðgjafa. Ekki þarf að panta tíma. Einnig er hægt að hringja í umboðsmann skuldara alla virka daga frá 13:00-15:00 og fá viðtal við ráðgjafa. Ráðgjafi getur svo vísað á þær lausnir sem henta í hverju tilfelli fyrir sig.

Spurning: Drómi fer ekki að lögum um endurreikning erlendra lána, hvað á þá að gera?

Svar: Í 1. gr. reglugerðar nr. 178/2011 um eftirlit umboðsmanns skuldara með endurútreikningum fjármálafyrirtækja á gengislánum neytenda segir: "Telji skuldari að fjármálafyrirtæki hafi ekki staðið rétt að endurútreikningi á húsnæðisláni, lánasamningi eða eignaleigusamningi sem fellur undir a-lið 2.gr. laga nr. 151/2010 getur hann leitað með mál sitt til umboðsmanns skuldara."

Telji skuldari að fjármálafyrirtæki fari ekki að lögum um endurútreikning lána með ólögmætri gengistryggingu bendum við á að senda inn formlegt erindi til umboðsmanns skuldara, sjá http://www.ums.is/erindi/senda-inn-erindi/

Spurning: Af hverju er ekki hægt að sjá vaxtatöflur bankanna eins og hægt er að sjá vísitölur hjá Seðlabankanum? Þetta kemur í veg fyrir að hver sem er geti endurreiknað sín eigin lán.

Til að endurreikna lán með ólögmætri gengistryggingu er miðað við lægstu vexti Seðlabanka Íslands og eru því vaxtatöflur bankanna óþarfar. Vexti Seðlabankans er að finna hér.

Spurning: Öll erlend lán með veði í íbúðarhúsnæði eru endurreiknuð hjá Íslandsbanka, burt séð frá hvort um íbúðarhúsnæði til eigin nota er að ræða eða ekki.Hjá landsbankanum stendur einstaklingum með fasteignalán í erlendri mynt endurútreikningur til boða. Arion banki/SPRON/Drómi neita að endurreikna lánin því um er að ræða veði í íbúðarhúsnæði foreldrana.
Hvað get ég gert til að fá endurútreikningin? Má mismuna lánþegum á þennan hátt ?

Svar: Tryggingaráðstafanir hafa ekki áhrif á það hvort verðtryggingarákvæði sé ólögmætt. Ef um er að ræða gengistengt lán ber að endurútreikna það svk. 18.gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001

Spurning:Í kjölfar endurútreiknings á erlendum íbúðalánum býður Arion banki hf. (áður Kaupþing banki hf.) fólki upp á fjórar leiðir sem allar fela það í sér að ofgreiðsla er látin ganga beint inn á höfuðstól lánsins. Er Arion banka hf. stætt á þessu? Eiga þeir aðilar er tóku umrædd lán ekki rétt á endurgreiðslu að hluta eða öllu leyti ef þeir óska þess?

Samkvæmt þeim breytingum sem gerð voru á vaxtalögunum nr. 38/2001 þar sem kveðið var á um hvernig skyldi endurútreikna og gera upp lán með ólögmætri gengistryggingu, er fjármálafyrirtækjum heimilt að láta ofgreiðslur verða til lækkunar eftirstandandi höfuðstóls. Fjármálafyrirtækjum er einnig heimilt að endurgreiða skuldara ofgreitt fé, óski skuldari þess.

Spurning: "Nú er íbúðarlán mitt komið talsvert yfir 110% fasteignarmati íbúðarinnar og ætti ég því að eiga rétt á niðurfellingu niður í 110%. En hvernig er það þegar húsnæðið er í útleigu? er ég þá ekki gjaldgengur fyrir niðurfellingu? ef svo er segjum sem svo að ég flytji aftur í húsnæðið til þess að fá niðurfellinguna en hvað gerist þá ef ég vil flytja úr húsæðinu eftir 1 ár eða 2?"

Svar: Samkvæmt samkomulagi lánveitanda á íbúðalánamarkaði (sjá hér) býðst heimilum, þar sem áhvílandi veðskuldir eru umfram 110% af verðmæti fasteignar að færa veðskuldir sínar niður að 110% af verðmæti eignar, að uppfylltum nánari skilyrðum. Almennt skilyrði er að undir þetta falla skuldir sem stofnað hefur verið til vegna fasteignakaupa umsækjanda fyrir árið 2009, sem uppfylla skilyrði til vaxtabóta. Það er, ef íbúðalánið hefur upphaflega verið tekið vegna kaupa á þínu heimili, en ekki vegna kaupa á húsnæði til útleigu. Skiptir þá ekki máli hvort þú hafir tímabundið flutt út úr fasteigninni og hafir hana nú til útleigu.

Bent er á að Íslandsbanki mun túlka þessa skilgreiningu víðar og bjóða upp á úrræðið fyrir öll húsnæðislán með veði í íbúðarhúsnæði viðkomandi (sjá hér).

Frestun greiðslna (greiðsluskjól), samkvæmt 11. gr. laga nr. 101/2010, sbr. lög nr. 128 og 135/2010, kemur ekki í veg fyrir að ábyrgðarmaður geti greitt heldur koma þau í veg fyrir að kröfuhafi geti tekið við greiðslu á kröfunni. Greiðsluskjólið kemur hinsvegar ekki í veg fyrir að kröfuhafi geti flutt skuld frá einum skuldareiganda, t.d. umsækjanda um greiðsluaðlögun einstaklinga, til annars sem samþykkir það, s.s. til ábyrgðarmanns. Þannig getur ábyrgðarmaður tekist á við ábyrgð sína og greitt skuldina. Samningsvextir falla á kröfuna á meðan frestun greiðslna stendur yfir en eru ekki gjaldkræfir.

Athugið, meðfylgjandi svar á við þá sem sóttu um greiðsluaðlögun fyrir 1. júlí. Þeir sem sóttu um eftir 1. júlí mega greiða alla reikninga þar til umsókn þeirra um greiðsluaðlögun hefur verið samþykkt og frestun greiðslna hefst.

Þú mátt greiða allt sem tengist nauðsynlegum daglegum rekstri heimilisins og bíls. Nota skal neysluviðmið umboðsmanns skuldara til viðmiðunar um hvað telst eðlilegur kostnaður við hvern lið eftir fjölskyldustærð. Þú mátt greiða allt sem tengist nauðsynlegum rekstri húsnæðis, s.s. fasteignagjöld, hússjóð, tryggingar vegna fasteignar og bíls, hita, rafmagn og síma. Það skal þó tekið fram að umsækjandi greiðir aðeins þær kröfur sem verða til eftir að frestun greiðslna hófst. Hafi t.d. verið skuld við hússjóð þegar þú sóttir um þá má ekki greiða hana, bara nýja reikninga. Þú mátt greiða húsaleigu og rekstrarleigu af bifreið ef þú ert með þessháttar samninga.

Allan afgang af tekjum eftir rekstur heimilis þarf að leggja fyrir inn á safnreikning. Fjárhæðin sem þarna safnast verður notuð til að greiða inn á skuldir þínar þegar frestun lýkur.

Þú þarft að segja upp öllum samningum sem ekki eru nauðsynlegir rekstri heimilisins t.d. tryggingar af ferðavögnum o.fl. þessháttar. Afborganir lána frestast og á fresttímanum má ekki greiða af þeim. Þetta á við um fasteignalán, bílalána, kreditkortaskuldir, yfirdrátt o.fl. sem stofnast hefur til áður en frestun greiðslna hófst hvort sem lán eru í skilum eða vanskilum.

Það skal tekið fram að ábyrgðarmenn mega heldur ekki greiða af ofangreindum kröfum.

Athugið, meðfylgjandi svar á við þá sem sóttu um greiðsluaðlögun fyrir 1. júlí. Fyrir þá sem sóttu um síðar hefst frestun greiðslna þegar umsókn hefur verið samþykkt af umboðsmanni skuldara.

Frestun hefst þegar umsókn um greiðsluaðlögun einstaklinga er móttekin af umboðsmanni skuldara. Þú mátt ekki stofna til nýrra skulda meðan frestun varir. Viðskiptabankinn þinn hefur því heimild til að loka reikningum með yfirdráttarheimild, greiðsluþjónustureikningum og kreditkortum.

• Þú þarft að stofna nýjan síhringireikning án yfirdráttarheimildar í samráði við bankann. Láttu launagreiðanda þinn vita af nýja reikningnum til að launin skili sér örugglega.
• Hafðu samband við bankann þinn og kreditkortafyrirtækið vegna kreditkorta og athugaðu hvort heimild til úttekta breytist eða ekki.
• Þú þarft að stofna eða velja reikning til að leggja inná það fé sem er umfram það sem þarf til rekstur heimilis og bifreiðar, ef hún er til staðar. Ef misbrestur er á þessu getur það leitt til frávísunar á greiðsluaðlögunarumsókninni.

Seðilgjald er aukagjald sem lagt er á kröfur sem innheimtar eru með greiðsluseðli vegna innheimtu og er stundum kallað innheimtugjald eða útskriftargjald. Óheimilt er að innheimta seðilgjald nema aðilar semji um það við stofunun kröfu. Það þýðir að ef tekið er t.d. lán sem innheimta á með greiðsluseðli þarf kostnaður vegna innheimtunnar, seðilgjaldið, að vera tilgreint í skilmálum lánsins.

Upphæð seðilgjalds þarf að byggja á raunkostnaði við innheimtuna þ.e. vera í takt við útlagðan kostnað af innheimtunni. Nokkrir opinberir aðilar eru undanskildir og hafa lagaheimild til að leggja á seðilgjald. Þar má nefna Íbúðalánasjóð og Lánasjóð Íslenskra námsmanna sem mega lögum samkvæmt leggja á seðilgjald.

Margir aðilar hafa tekið upp rafræna greiðsluseðla og boðið viðskiptavinum sínum lækkun á kostnaði í kjölfarið. Best er að leita til kröfuhafans beint og kanna hvort möguleiki er á slíku því þetta er kostnaður sem getur orðið töluverður sé gjaldið greitt á mörgum stöðum.

Spurning: Ég á íbúð sem er metin á kr. 20.000.000. Tók lán hjá Frjálsa Fjárfestingarbankanum 2006. Lánið hækkaði verulega við hrun krónunnar. Er búinn að greiða ca 30.000.000 inn á lánið, eftirstöðvar láns í dag er ca 20.000.000. Ef lánið telst vera gengistryggt sem allar líkur eru á þá er íbúðin veðbandslaus og ég hef ofgreitt bankanum um það bil 5.000.000.- Þetta mál er nú fyrir dómstólum, verður sennilega tekið fyrir í febrúar 2011 í Héraðsdóm og í Hæstarrétt í okt 2011. Fyrir utan þetta er ég með lausaskuldir, ca 10.000.000 og verst af öllu skuld við skattinn sem ég get ekki greitt. Nú er skatturinn kominn með árangurlaust fjárnám og mun í kjölfarið fara fram á gjaldþrot, verður sennilega fyrstu vikuna í nóvember 2010. Það er því alveg ljóst að ég verð að fara í greiðsluaðlögun strax, en sé ekki alveg hvernig þetta gengur upp, því ef dæmt verður mér í hag þá sel ég íbúðina, greiði upp allar mínar skuldir og á afgang. Ef lánið dæmist löglegt þá greiðsluaðlögun eina sjáanlega lausnin. Hvað er til ráða?

Svar:  Almennt falla skattaskuldir ekki undir greiðsluaðlögun en það er best að leita eftir samningum við skattinn um að fara ekki fram á gjaldþrot á meðan þú bíður eftir niðustöðu dómsmáls. Þær skuldir sem ekki falla undir greiðsluaðlögun eru þessar:

• Skuldir sem stofnað hefur verið til eftir að sótt var um greiðsluaðlögun
• Skuldir sem ekki áttu að greiðast með peningum heldur með t.d. vinnuframlagi
• Ýmsar forgangskröfur sem tilgreindar eru í lögum um gjaldþrotaskipti. Þetta eru kröfur svo sem skuldir sem eru tilkomnar vegna sölu eða ráðstöfunnar eigna sem viðkomandi átti ekki, útfararkostnaður og gjöld tengd atvinnurekstri, s.s. lífeyrissjóðsgjöld og fleira
• Sektir og skaðabætur sem búið er að dæma þig til að greiða eða leggja á þig af stjórnvaldi falla ekki undir greiðsuaðlögun
• Ógreiddur virðisaukaskattur og ógreidd staðgreiðsla af launum fellur ekki undir greiðsluaðlögun
• Óverulegar fjárhæðir skulda
• Námslán, en afborgunum og vöxtum af námslánum má fresta á greiðsluaðlögunartímanum
• Meðlagsskuldir

Gera þarf ráð fyrir að greiða af þessum skuldum samhliða greiðslusamningi.

Þér er velkomið að koma til okkar og að undangengnu greiðsluerfiðleikamati getur umboðsmaður aðstoðað þig við að semja við skattinn og/eða skoða með þér hvort greiðsluaðlögun myndi leysa þín mál.  

Með Innheimtulögum nr. 95/2008 sem tóku gildi 1. janúar 2009 var lögð áhersla á að innheimtuaðilar leggi stund á góða innheimtuhætti. Á grundvelli þessara laga var sett reglugerð nr. 037/2009, sem síðar var breytt með reglugerð nr. 133/2010 þar sem kveðið er á um hámarksfjárhæð innheimtukostnaðar.  Brýnt er að átta sig á að lögin taka eingöngu til svokallaðrar frum- og milliinnheimtu gjaldfallinna peningakrafna en taka ekki til löginnheimtu og er því ekki um neitt þak að ræða á slíka innheimtu.

Með fruminnheimtu er átt við innheimtuviðvörun, en kröfuhafi eða innheimtuaðili skal senda skuldara eina skriflega viðvörun um að frekar innheimtuaðgerða megi vænta ef viðkomandi krafa verði ekki greidd innan ákveðins frests.

Kostnaður vegna slíkrar innheimtuviðvörunar skal ekki vera hærri en 950 kr. samkvæmt núgildandi reglugerð.

Með milliinnheimtu er átt við innheimtuaðgerðir sem hefjast eftir að skuldari hefur fengið innheimtuviðvörun og áður en löginnheimta hefst.

Kröfuhafa er heimilt að halda innheimutferlinu gangandi með að senda svokallað milliinnheimtubréf en hámarkskostnaður vegna þess er 1.300 til 5.900 kr. og fer upphæðin eftir upphæð höfuðstóls kröfunnar. Kröfuaðili eða innheimtuaðili má senda eitt slíkt bréf og tvö ítrekunarbréf ásamt því að hringja eitt símtal og kostar það 500 kr.

Ástæða er til að leggja áherslu á að ofangreindar upphæðir eru án virðisaukaskatts.

Lögmenn annast löginnheimtu en með henni átt við innheimtumeðferð á grundvelli réttarfarslaga þar sem hefðbundnum lögfræðilegum innheimtuaðgerðum er beitt með  atbeina dómstóla og sýslumanna.

Spurning: Þegar tekin er ákvörðun um niðurfellingu skuldar. Við hvað er þá miðað ? Er miðað við verðmat eða fasteignamat eignar? Borgar sig kannski að bíða þar sem fasteignamat lækkar 31.12.2010.?

Svar: Það getur verið mismunandi efti því hvaða leið er farin og hjá hvaða fjármálafyrirtæki. Í sértækri skuldaaðlögun sem framkvæmd er hjá fjármálafyrirtækjum, stundum kallað 110% leiðin, er yfirleitt miðað við markaðsverð eignar. Það sama á við þegar sótt er um úrræði vegna tveggja fasteigna er einnig miðað við markaðsvirði eigna.   

Spurning: Hvað ætlar umboðsmaður skuldara að gera í því óhugnarlega máli sem komið er upp, í kjölfar hæstaréttardómsins? Vitna í frétt á RÚV ,,Fjórðungur þessa hóps er á eftirlaunaaldri, 67 ára eða eldri. Fæstir þeirra eru að missa húsnæðið vegna eigin skulda, heldur er þetta fólk sem gengist hefur í ábyrgðir fyrir börn sín eða aðra vandamenn" Þetta úrræði er algjörlega marklaust ef þetta á að ganga fram. Spurningin er því: Hvaða aðgerðir eru í gangi til að ógilda þennan dóm?

Svar:  Mikilvægt álitaefni er tengist greiðsluaðlögun einstaklinga er meðferð ábyrgðarmanna. Með ákvæði 3. mgr. 9. gr. laga nr. 32/2009 er kveðið á um að krafa á hendur ábyrgðarmanni eigi að lækka til samræmis við samning um greiðsluaðlögun. Þann 13. apríl 2010 féllu tveir dómar í héraðsdómi Suðurlands þar sem dæmt var svo að ákvæði 3. mgr. 9. gr. og 12. gr. laga um ábyrgðarmenn voru talin brjóta eignaréttarákvæði stjórnarskrárinnar. Enn hefur ekki verið skorið úr um stjórnskipulegt gildi fyrrnefndra ákvæða laga um ábyrgðarmenn en hjá Hæstarétti hefur annað málið fengið málsnúmerið 274/2010 og er málflutningur á dagskrá réttarins þann 12. nóvember næstkomandi.

Í dómi Hæstaréttar frá 16. september síðastliðnum féll dómur sem fjallaði um afmáningu veðréttinda skv. 2. málsl. 1. mgr. 38. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Í II. kafla dóms hæstaréttar kemur fram að mál þetta sæti úrlausn skv. 1. mgr. 3. gr. þingýsingalaga og varði aðeins úrlausn þinglýsingarstjóra um að afmá veðbönd af umræddri fasteign. Dómur Hæstaréttar á það sameiginlegt með fyrrnefndum dómum héraðsdóms Suðurlands að uppspretta ágreinings í þeim er nauðasamningur til greiðsluaðlögunar skv. lögum nr. 21/1991, sbr. lög nr. 24/2009 og ákvæði 3. mgr. 9. gr. laga um ábyrgðarmenn sem kveður á um að krafa á hendur ábyrgðarmanni eigi að lækka til samræmis við nauðasamninginn.

Ljóst er að vafi er enn til staðar um stjórnskipulegt gildi nefndra ákvæða laga um ábyrgðarmenn en jafnframt er ljóst að bíða þarf niðurstöðu Hæstaréttar um það álitaefni í máli nr. 274/2010.

Umboðsmaður skuldara telur réttaróvissuna vera alvarlega fyrir umsækjendur um greiðsluaðlögun og og hefur komið því á framfæri við félagsmálaráðherra að finna verði skynsamlega lausn á þessu máli sem allra fyrst þar sem ábyrgðarmennska á íslenskum lánamarkaði er mjög algeng.

Spurning: Hvenær fyrnast skuldir sem standa á kröfuvakt hjá Intrum?

Svar: Um fyrningu skulda gilda lög nr.150/2007 og gilda þau um kröfur sem stofnast hafa eftir 1. janúar 2008. Meginreglan er að kröfur fyrnast á 4 árum ef ekki er sérstaklega tilgreindur annar fyrningafrestur. Skilyrði fyrir fyrningu er að engar tilraunir hafi verið gerðar til innheimtu og engin innborgun af hálfu skuldara hafi átt sér stað á sér stað fyrningafresti.   

Kröfum sem er viðhaldið af kröfuhafa, t.d. á kröfuvakt, með innheimtu fyrnast ekki nema ef 4 ár líða frá síðustu innheimtu af hálfu kröfuhafa eða viðurkenningu á kröfunni af hálfu skuldara, t.d. með greiðslu inn á kröfu.

Spurning: eruð þið að rukka fólk sem á ekki krónu með gati og ekki fyrir mat um 80.000 krónur fyrir að fá að fylla út eyðublöðin ykkar? Ef satt er guð hjálpi íslensku þjóðinni.

Svar:  Hjá umboðsmanni skuldara geta allir fengið ráðgjöf og aðstoð til að nýta sér þau úrræði sem í boði eru, endurgjaldslaust. Mismunandi er hvaða gögn þurfa fylgja umsókn og fer það eftir úrræðum. Í þeim tilfellum þar sem beðið er um upplýsingar frá þriðja aðila og fela í sér kostnað er mikilvægt að kanna vel, áður en sótt er um, hvort málið falli undir viðkomandi lög. Það er best gert með því að hafa samband við ráðgjafa hjá umboðsmanni. Útlagður kostnaður viðskiptavina s.s. vegna verðmats löggiltra fasteignasala sem nauðsynlegt er vegna umsóknar um úrræði vegna tveggja eigna, er endurgreiddur af umboðsmanni ef/þegar umsóknin hefur verið samþykkt. Skila þarf reikningum inn með umsókn ásamt bankanúmeri umsækjanda svo hægt sé að endurgreiða.   

Spurning:  Ég var að skoða neysluviðmiðið hjá ykkur fyrir einstæða foreldra með 3 börn. Þarna gleymist algerlega dagvistun og skólamáltíðir. Ég er að greiða fyrir 7 ára gamalt barn hádegismat og ávaxtabita sem samsvara 320 krónum á dag það gera 6400 krónur í venjulegum mánuði auk þess sem ég greiði 230 krónur/klst. fyrir gæslu eftir skóla sem gera 920 krónur á dag fyrir 4 tíma eða alls 18500 krónur á mánuði. Ef ég ætti eitt barn yngra þyrfti ég að greiða 19000 krónur í leikskólagjald fyrir 9 tíma og ekki er gert ráð fyrir systkinaafslætti á milli skólagæslu og leikskóla. Aðeins þessir tveir liðir gera 43900 krónur á mánuði!! Hvar er þetta reiknað inn?

Svar: Bráðabirgðaneysluviðmið umboðsmanns skuldara innifelur ekki fasta liði í framfærslukostnaði eins og hita, rafmagn, síma, húsaleigu, tryggingar, fasteignagjöld, hússjóð, áskriftargjöld, meðlagsgreiðslur, skólagjöld og dagvistun.  Þetta eru allt breytilegir liðir sem þarf að bæta við skv. greiðsluseðlum til að fá heildarframfærslukostnað.  

Greiðslubyrði jafngreiðsluláns er jöfn allan lánstímann, þ. e. vaxtahlutfall er hærra til að byrja með og hlutfall afborgunar er lægra. Þetta snýst síðan við, þegar líða tekur á lánstímann. Þetta lán er því hagstæðara í byrjun fyrir þá, sem eiga í greiðsluerfiðleikum. Lán með jöfnum afborgunum er með jafn háar afborganir allan tímann og vextir reiknast af eftirstöðvum hverju sinni. Þar sem afborgun er hærri í byrjun heldur en á jafngreiðsluláni, lækkar höfuðstóllinn hraðar, þannig að vaxtagreiðslur lækka, eftir því sem líður á lánstímann. Athugið, að verðbólgan hækkar þessar greiðslur, ef um verðtryggt lán er að ræða.

Ef þú ert með t. d. skuldir, sem komnar eru í vanskil, veltukort, yfirdrátt og skuldabréf, þá ættir þú að athuga, hvaða skuldir eru með mestum kostnaði fyrir þig. Á vanskil leggjast dráttarvextir, sem eru 11,5% í dag, ásamt innheimtu- og lögfræðikostnaði, ef skuldin er komin í lögfræðiinnheimtu. Það er því best að greiða vanskilin fyrst niður og síðan veltukort og yfirdrátt, þar sem þessar skuldir bera yfirleitt hærri vexti en skuldabréf. Ef þú ert með mörg skuldabréf með misháum vöxtum, þá er skynsamlegast að greiða fyrst niður skuldabréfið, sem er með hæstu vöxtunum. Ekki er samt raunhæft að bera saman vexti á verðtryggðum og óverðtryggðum skuldabréfum. Benda má á, að yfirleitt er hægt að greiða skuldabréf hraðar niður en upphaflega var samið um. Ef greitt er inn á skuldabréf, þá lækkar greiðslubyrðin og/eða lánstíminn styttist.

Sjálfskuldarábyrgð er ábyrgð sem gerir ábyrgðarmanni skylt að greiða skuldina sem ábyrgð er fyrir strax og í ljós kemur að aðalskuldari hefur ekki staðið við skyldu sína. Ekki er nauðsynlegt að gera sérstakar tilraunir til að fá skuldina greidda hjá aðalskuldara. Í raun ábyrgist ábyrgðarmaður greiðslu skuldar sem hún væri hans eigin. Ef ábyrgðarmenn eru fleiri en einn ábyrgist hver um sig fulla greiðslu. Þetta samband ábyrgðarmanna er kallað óskipt ábyrgð (in solidum).

Þegar þú sérð fram á að þú getir ekki staðið í skilum með fjárhagslegar skuldbindingar þínar og vanskil hlaðast upp er skynsamlegast fyrir þig að hafa strax samband við kröfuhafa þína. Skynsamlegast er að kanna þá möguleika að lækka kröfuna þannig að mögulegt sé fyrir þig að greiða hana upp og komast hjá vanskilakostnaði.

Þegar þú tekur lán þá borgar þú lántökukostnað og stimpilgjöld. Einnig ert þú að borga innheimtukostnað (seðilgjöld) við hverja greiðslu. Gott er að fá upplýsingar hjá fjármálastofnunum um hvað lánið muni kosta og hvað heimildin muni kosta ef þú greiðir hana niður með reglulegum greiðslum og meta út frá því hvort það borgi sig að breyta yfirdráttarheimildinni í lán.

Í lögum um tekjuskatt nr. 90/2003, er kveðið á um ábyrgð á skattgreiðslum. Samkvæmt 1. mgr. 116. gr. laganna bera hjón , sbr. 62. og 80. gr., óskipta ábyrgð á greiðslum skatta, sem á þau eru lagðir, og getur innheimtumaður ríkissjóðs gengið að hvoru hjóna um sig til greiðslu á sköttum þeirra beggja. Í ákvæðinu kemur jafnframt fram að því hjóna, er skattgreiðslur annast, sé rétt að krefjast endurgreiðslu af hinu hjóna á þeim hluta skatts, er það hefur greitt umfram það, sem að réttum hlutföllum kemur í þess hlut miðað við tekjur og eign hvors hjóna. Sömu reglur um ábyrgð hjóna gilda um samskattað sambúðarfólk og einstaklinga í staðfestri samvist.

Launagreiðandi getur aldrei haldið hærri fjárhæð eftir en sem nemur 75% af heildarlaunagreiðslum hverju sinni að viðbættum lögbundnum iðgjöldum og meðlögum. Iðgjöld í séreignarlífeyissjóði falla ekki undir þessa reglu. Afdráttur af launum vegna staðgreiðslu skal ávallt ganga fyrir afdrætti vegna eldri skattskulda. Innheimtumanni ríkissjóðs er heimilt að semja um lækkun launaafdráttar vegna skattskulda. Undir þessa reglu falla skuldir vegna útsvars, tekjuskatts og fjármagnstekjuskatts, en ekki skuldir vegna virðisaukaskatts og tryggingagjalds.

Heimilt er að semja um lækkun launaafdráttar, skv. 1. mgr. 2. gr. reglugerðar nr. 124/2001 um launaafdrátt, ef sýnt þykir að tekjur launþega muni ekki duga til framfræslu hans, maka og barna sem hann hefur á framfæri sínu.

Í úrræðum stjórnvalda vegna efnahagskreppunnar er ekki heimilt að skuldajafna barnabótum á árinu 2011.

Í flestum tilvikum er nauðsynlegt að endurskipuleggja fjármálin að nýju, t.d. að lengja lánstíma lána og lækka þannig mánaðarlega greiðslubyrði. Þegar um er að ræða lán hjá Íbúðalánasjóði er það úrræði fyrir hendi að óska eftir frestun á greiðslum lána hjá Íbúðarlánasjóði í allt að 3 ár skv. reglugerð nr. 584/2001 um úrræði Íbúðalánasjóðs vegna greiðsluerfiðleika.

1. Ef sambúð með öðrum aðila en foreldri barns hefur varað í eitt ár.

2. Ef tekin er upp sambúð með foreldri barnanna eða fyrrverandi sambúðaraðila.

 3. Ef sambúðarfólk eignast barn saman, þó að sambúðin hafi ekki varað í eitt ár.

 4. Ef viðtakandi greiðslnanna gengur í hjúskap.

 5. Ef viðtakandi greiðslnanna flytur úr landi.

Með rekstrarleigu gera leigutaki, bílaumboð og fjármögnunarfyrirtæki samning sín á milli um að leigutaki greiði ákveðið mánaðarlegt leiguverð fyrir afnot af bifreið í ákveðinn tíma. Samningstímabilið getur verið 1 ár, 2 ár eða 3 ár. Í upphafi þarf leigutaki að leggja fram tryggingafé sem nemur 2ja - 4ra mánaða leiguverði. Upphæðin fer eftir viðskiptasögu leigutaka í viðskiptabanka sínum. Hámarksakstur er miðaður við 20.000 km ári.

Inni í leiguverði er tekið tillit til afskrifta og þjónustuskoðana, sem viðhalda verðmæti bifreiðarinnar. Leigutaki þarf sjálfur að greiða tryggingar og annan viðhaldskostnað, svo sem endurnýjun bremsuklossa o.fl. Athygli skal vakin á því að leigutaka er skylt að tryggja með kaskótryggingu, líkt og ef fólk tekur bílalán.

Já, hægt er að sækja um ívilnun við innheimtu meðlagsskuldar skv. ákvæðum reglugerðar nr. 491/1996, sbr. lög nr. 54/1971, til stjórnar Innheimtustofnunar sveitarfélaga. Umsóknina er hægt að nálgast hjá Innheimtustofnun sveitarfélaga í Lágmúla 9 í Reykjavík.(http://www.medlag.is).

Ef skuld sem þú ert í ábyrgð fyrir er komin í vanskil, þá er best fyrir þig að hafa strax samband við greiðanda og kröfuhafa til þess að semja um skuldina. Ef þú greiðir skuldina og þú getur sýnt fram á að greiðandinn getur ekki endurgreitt þér hana þá getur þú sótt um lækkun á tekjuskattsstofni vegna greiddra ábyrgðarskuldbindinga skv. 65 gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, sbr. reglur ríkisskattstjóra nr. 212/1996. Einnig má sækja um lækkun eða niðurfellingu álagðs útsvars, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga um tekjustofna sveitarfélaga nr. 4/1995.

Lán, sem tekin eru til endurgreiðslu eldri lána, sem tekin hafa verið til íbúðarkaupa, verða að uppfylla þær kröfur, sem gerðar eru til slíkra lána, sbr. 2. mgr. 68. gr. B laga nr. 90/2003. Lán telst tekið til öflunar íbúðarhúsnæðis að því marki, sem höfuðstóll þess svarar til uppgreiðslu á eldri lánum vegna íbúðarkaupa, enda sé nýja lánið ekki hærra en uppreiknaðar eftirstöðvar eldri lána. Ef tekið er fasteignalán til uppgreiðslu annarra skulda, myndar sá hluti lánsins ekki stofn til útreiknings vaxtabóta. Sjá nánar heimasíðu ríkisskattstjóra, www.rsk.is.

Neysluviðmiðun okkar er byggð á könnun sem gerð var 1995. Tölurnar eru uppfærðar fjórum sinnum á ári í samræmi við þróun vísitölu neysluverðs hjá Hagstofu Íslands. Athygli skal vakin á því að neysluviðmiðun okkar er miðuð við nauðþurftir sem fjölskyldan þarf að sætta sig við meðan leyst er úr verulegum greiðsluvanda. Ekki er talið raunhæft að miðað sé við þessar tölur til lengri tíma litið.